harelbeeksestraat

Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele beschermt de Onze-Lieve-Vrouw van Groeningekapel voorlopig als monument. “De kapel wordt voorlopig beschermd omwille van de historische waarde, als een vroeg gedateerd herdenkingsmonument voor de Guldensporenslag. Deze historische veldslag werd in die tijd een ankerpunt voor de geschiedenis van het jonge België. Later werd het ook een symbool voor de Vlaamse ontvoogding en voor de sociale strijd”, aldus minister Diependaele.

De Guldensporenslag is hét ankerpunt van de Vlaamse identiteit. Ook de legende van de verschijning van het wonderbaarlijke ivoren beeldje van Maria met het Kind Jezus dat in 1302 bewaard werd in de Groeningeabdij symboliseert de gemeenschapsvorming in Vlaanderen.

De verschijning zou het leger van Vlaamse ambachtslui dat in Kortrijk verzameld was, geholpen hebben de Guldensporenslag tegen het verzamelde Franse leger te winnen. De bevolking herinnerde zich goed de Franse revolutie, de omgang met de kerkelijke goederen, de opgelegde laïcisering en de verwarrende jaren nadien met Napoleontische oorlogen en de opgelegde organisatie van de maatschappij. De Guldensporenslag werd een breed gedragen symbool en kreeg zijn weerslag in de Romantiek via literatuur, plastische kunsten en dus ook via de architectuur.

Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele: “Op de plaats waar de Guldensporenslag plaatsvond, net buiten de Gentpoort richtte Félix Dujardin in 1832 dit kapelletje op naast de afspanning “Den Pelgrim van Groeninghe”. Opmerkelijk aan de kapel is dat het niet alleen een vroeg signaal was van de zoektocht naar ankerpunten; de keuze voor de neogotiek was eveneens een versterking van die historische argumentatie. De gotiek gold als verwijzing naar de Middeleeuwen, de glorierijke tijd van de steden in Vlaanderen en hun opvallende bouwwerken en was een manifest van deugdelijke waarden tegenover de verwarring van de Franse Revolutie.”

De kapel heeft een belangrijke architecturale waarde gezien de bijzondere plaats die zij inneemt in de architectuurgeschiedenis in het algemeen en in de ontwikkeling van de neogotische bouwkunst, in het bijzonder de zeldzame vroege, romantisch geïnspireerde neogotiek. Een kapel uit die periode is ook al zeldzaam. De meeste kapellen die heden bewaard zijn dateren van na 1850.

De kapel heeft ook een culturele waarde: De Onze-Lieve-Vrouw van Groeningekapel is specifiek opgericht door Felix Dujardin om de Guldensporenslag te herdenken en verwijst zo naar een politieke en historische overtuiging. Maar nadien groeide de kapel uit tot een volkskundig symbool omwille van de verering van Onze-Lieve-Vrouw van Groeninge en de ontvoogding van de “gewone Vlaming”. Dat resulteerde in de optochten en gebedsmomenten die zich in en rond de kapel hebben afgespeeld”, besluit minister Diependaele.

 Na de voorlopige bescherming organiseert het stadsbestuur een openbaar onderzoek. Op die manier heeft iedereen de kans om opmerkingen of bezwaren kenbaar te maken bij de stad. Binnen de negen maanden beslist de Vlaamse minister van Onroerend Erfgoed over een definitieve bescherming.